Postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia

Sygn. akt PR 1 Ds. 254/23 Warszawa, dnia 15 marca 2024 r.

POSTANOWIENIE

o odmowie wszczęcia dochodzenia

Anna Kowalska - asesor Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście w Warszawie

po zapoznaniu się z zawiadomieniem Jana Nowakowskiego o popełnieniu przestępstwa

na podstawie art. 305 § 1 k.p.k., art. 325a § 2 k.p.k. i art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.

postanowił:

odmówić wszczęcia dochodzenia:

w sprawie doprowadzenia w okresie od 1 stycznia 2024 r. do dnia 10 lutego 2024 r. w Warszawie, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie nie mniejszej niż 2000 zł Jana Nowakowskiego, poprzez wprowadzenie ww. w błąd co do zamiaru wywiązania się z zawartej umowy użyczenia notebooka marki Lenovo w zamian za uiszczenie rat kredytowych

tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k. - wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego /art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k./

UZASADNIENIE

W dniu 12 lutego 2024 r. do Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście w Warszawie wpłynęło zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa skierowane przez Jana Nowakowskiego. Ww. wskazał, iż w dniu 20 grudnia 2023 r. w sklepie w Warszawie systemie ratalnym nabył komputer (notebook) marki Lenovo o wartości 3500 zł. Z tytułu umowy zawiadamiający zobowiązał się do zapłaty 12 rat każda w kwocie 291,67 zł. Po zakupie komputera Jan Nowakowski umówił się ze swoim kolegą Piotrem Wiśniewskim, iż ten weźmie od zawiadamiającego komputer, w zamian za co będzie uiszczał pozostałe raty kredytu. Piotr Wiśniewski zapłacił na poczet kredytu wyłącznie 2 raty. Następnie zawiadomił Jana Nowakowskiego, że komputer został mu skradziony. W wyniku powyższego zawiadamiający musiał uiścić pozostałe raty kredytu.

Analizując treść zawiadomienia uznać należy, iż opisany przez zawiadamiającą czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego z art. 286 § 1 k.k. Występek oszustwa jest przestępstwem umyślnym kierunkowym, które może być popełnione wyłącznie w zamiarze bezpośrednim. Koniecznym jest zatem wykazanie, że sprawca obejmował swą świadomością i zamiarem bezpośrednim (kierunkowym) nie tylko to, że wprowadzał w błąd inną osobę (względnie wyzyskuje błąd itp.), ale także i to, że doprowadził ją w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem - i jednocześnie chciał wypełnienia tych znamion (wyrok SN z dnia 22 listopada 2018 - V KK 385/17). Nadto w judykaturze słusznie podkreśla się, że podstawowym kryterium rozgraniczającym oszustwo od niewywiązania się ze zobowiązania o charakterze cywilno-prawnym (...) jest istnienie w chwili zawierania umowy wymaganego przez przepis karny zamiaru bezpośredniego o szczególnym zabarwieniu. Nie każda przecież, nawet nierzetelna, realizacja stosunku zobowiązaniowego oznacza automatycznie zrealizowanie znamion oszustwa (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2020, II AKa 254/19).

Dlatego też nie można przyjąć, iż zapłata wyłącznie 2 rat kredytu zamiast wszystkich stanowi czyn zabroniony z art. 286 § 1 k.k. Takie działanie nie pozwala bowiem, nie pozwala na przyjęcie, iż sprawca działał z zamiarem oszustwa już w chwili zawierania umowy, wprowadzając w błąd co do zamiaru wywiązania się ze zobowiązania. Opisane przez zawiadamiającego zdarzenie, stanowi klasyczny przykład nienależnego wywiązania się ze zobowiązania, i jakie takie winno być przedmiotem rozstrzygnięcia na drodze cywilnoprawnej. Nie sposób przy tym nie zaakcentować subsydiarnej roli prawa karnego, która poza kręgiem penalizowanych zachowań kładzie transakcje handlowe, a w szczególności skutki nienależytego wywiązywania się z umowy. Nie każde bowiem takie zachowanie obarczone jest ładunkiem kryminalnym. Uchylenie się od zapłaty należności nie stanowi bowiem samo w sobie oszustwa, a jest tylko uchyleniem się od świadczenia wynikającego z umowy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012, IV KK 34/12). Natomiast sam fakt, że zobowiązany, mimo monitów ze strony wierzyciela - nie spełnia istniejącego zobowiązania, nie wystarcza do ustalenia, że dłużnik od początku, tzn. już w momencie zawierania umowy, nie miał zamiaru jej realizacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2019, sygn. akt III KK 125/19).

Dlatego też, mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw aby przypisać Piotrowi Wiśniewskiemu zamiaru popełnienia przestępstwa, co nie wyłącza pokrzywdzonemu prawa do dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej.

Wobec powyższego postanowiono odmówić wszczęcia postępowania.

...................................

(podpis prokuratora)

POUCZENIE:

1. Na powyższe postanowienie przysługuje zażalenie do sądu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 306 § 1 k.p.k., art. 325a k.p.k. oraz 465 § 2 k.p.k.): - pokrzywdzonemu, - instytucji wymienionej w art. 305 § 4 k.p.k., - osobie wymienionej w art. 305 § 4 k.p.k., jeżeli wskutek przestępstwa doszło do naruszenia jej praw. Sąd może utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie lub uchylić je i przekazać sprawę prokuratorowi celem wyjaśnienia wskazanych okoliczności bądź przeprowadzenia wskazanych czynności (art. 330 § 1 k.p.k.). Jeżeli prokurator nadal nie znajdzie podstaw do wniesienia aktu oskarżenia wyda ponownie postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa - dochodzenia*) lub o jego umorzeniu. Pokrzywdzony, który wykorzystał uprawnienia przewidziane w art. 306 § 1 k.p.k. (tj. prawo do złożenia zażalenia, które zostało uwzględnione przez sąd) może w takim przypadku wnieść akt oskarżenia do sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia o postanowieniu (art. 330 § 2 k.p.k., art. 55 § 1 k.p.k.). Akt oskarżenia powinien spełniać wymogi określone w art. 55 § 1 i 2 k.p.k. Inny pokrzywdzony tym samym czynem może aż do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej przyłączyć się do postępowania (art. 55 § 3 k.p.k.).

2. Uprawnionym do złożenia zażalenia, o którym mowa w art. 306 § 1 k.p.k., przysługuje prawo przejrzenia akt sprawy (art. 306 § 1b k.p.k.).

3. W sprawach z oskarżenia prywatnego zażalenie na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego rozpoznaje prokurator nadrzędny, jeżeli postanowienie zapadło z uwagi na brak interesu społecznego w ściganiu z urzędu sprawcy (art. 465 § 2a k.p.k.).

4. Zażalenie na powyższe postanowienie wnosi się za pośrednictwem prokuratora, który wydał postanowienie.

Termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od daty doręczenia odpisu postanowienia i jest zawity. Zażalenie wniesione po upływie tego terminu jest bezskuteczne (art. 122 § 1 i 2 i art. 460 k.p.k.).

ZARZĄDZENIE:

Stosownie do art. 100 § 4 k.p.k. odpis postanowienia doręczyć:

1. pokrzywdzonemu: Jan Nowakowski

Stosownie do art. 305 § 4 k.p.k. powiadomić o podmiot składający zawiadomienie o przestępstwie, jeżeli nie jest pokrzywdzonym:

...................................

(podpis prokuratora)